Γιορτή Τριών Ιεραρχών

Στοχοθεσία

  • Να γνωρίσουν τα παιδιά, μέσα από δραστηριότητες αντίστοιχες με την ηλικία τους, τους Αγίους Τρεις Ιεράρχες: Βασίλειο τον Μέγα, Γρηγόριο τον Θεολόγο και Ιωάννη τον Χρυσόστομο.
  • Να κατανοήσουν γιατί η εκπαιδευτική κοινότητα (εκπαιδευτικοί και μαθητές) τους τιμά ως προστάτες της Ελληνορθόδοξης Παιδείας
  • Να συνειδητοποιήσουν την προσφορά τους προς την Ορθόδοξη Πίστη, αλλά και προς το κοινωνικό σύνολο με τον λόγο και το έργο τους

Η γιορτή της Παιδείας και πώς καθιερώθηκε

Στις 30 του Γενάρη κάθε χρόνο είναι η γιορτή της Παιδείας μας! Απ’ την Ακαδημία των Αθηνών, το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της χώρας μας,  μέχρι το Δημοτικό Σχολείο του πιο μικρού χωριού της Ελλάδας όλοι και όλα γιορτάζουν. Δάσκαλοι και μαθητές τιμούν τους Αγίους προστάτες τους, τα τρία φωτεινά αστέρια της Γνώσης που με την αγία ζωή τους και με την Χάρη του Θεού ως βοηθό τους έγιναν και φωτεινοί φάροι της Πίστης μας.

Εδώ και 900 περίπου χρόνια, στα τέλη του 11ου αιώνα μετά τη Γέννηση του Χριστού, φιλονικία είχε ξεσπάσει ανάμεσα στους πνευματικούς ανθρώπους της Ρωμηοσύνης. Ποιος άραγε ήταν ο ανώτερος από τους τρείς σοφούς Αγίους;

  • Ο Μέγας Βασίλειος, που ήταν πιο φιλοσοφικός και αλύγιστος στην άμυνα;
  • Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, που ήταν πιο θεολογικός και αγαπούσε περισσότερο την ποίηση;
  • Ή μήπως ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, που ήταν πιο εύγλωττος και σαν ηγέτης πιο τολμηρός;

Και οι τρεις όμως είχαν πίστη μεγάλη, σοφία και μόρφωση σπάνια για την εποχή τους, αφοβία μπροστά στους ισχυρούς άρχοντες, αγάπη και φιλανθρωπία και είχαν καταβάλει σπουδαίο αγώνα για την σωτηρία των ψυχών και τον θρίαμβο της Βασιλείας του Θεού.

Και οι τρεις κατάφεραν να συνδυάσουν την σοφία του κόσμου τούτου, και μάλιστα την ελληνική, με την ορθόδοξη πίστη στον Σωτήρα Χριστό.

Τότε «μπήκε στην μέση» ο Άγιος Ιωάννης ο Μαυρόπους, Μητροπολίτης -τότε- Ευχαΐτων, και πρότεινε να γιορτάζονται από την Εκκλησία μας και οι τρεις Άγιοι μαζί, αφού είναι ισάξιοι και για να σταματήσουν οι φιλονικίες.

  • Το έτος 1826 ο Φρειδερίκος Γκίλφορντ, ιδρυτής της Ιονίου Ακαδημίας της Κέρκυρας, του πρώτου Πανεπιστημίου στην ιστορία της Νεοελληνικής Παιδείας, και ο Κωνσταντίνος Τυπάλδος, καθιέρωσαν την ημέρα της κοινής γιορτής των Τριών Ιεραρχών ως ημέρα αφιερωμένη στην Ελληνική και Επτανησιακή Παιδεία.
  • Λίγα χρόνια αργότερα, το έτος 1842, στα χρόνια του βασιλιά Όθωνα, το Πανεπιστήμιο  Αθηνών καθιέρωσε για όλη την ελεύθερη  τότε Ελλάδα, την γιορτή των Τριών Iεραρχών ως ημέρα αφιερωμένη στην παιδεία και στα γράμματα.

Έτσι, καθιερώθηκε στις 30 Ιανουαρίου κάθε χρόνο να υπάρχει αργία για τα σχολεία. Παραμένουν κλειστά και οι μαθητές μαζί με τους δασκάλους πηγαίνουν στην εκκλησία, για να τιμήσουν τους Αγίους προστάτες της Γνώσης και των Γραμμάτων.

Το απολυτίκιο των Αγίων Τριών Ιεραρχών

Πρωτότυπο

Τους τρεις μεγίστους φωστήρας της τρισηλίου Θεότητος, τους την Οικουμένην ακτίσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τους μελιρρύτους ποταμούς της σοφίας, τους την Κτίσιν πάσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τον Μέγαν και τον Θεολόγον Γρηγόριον συν τω κλεινώ Ιωάννη τω την γλώτταν χρυσορρήμονι, πάντες οι των λόγων αυτών ερασταί συνελθόντες ύμνοις τιμήσωμεν. Αυτοί γαρ τη Τριάδι υπέρ ημών αεί πρεσβεύουσιν.

Νεοελληνική απόδοση

Τα τρία πολύ μεγάλα αστέρια του Τριαδικού Θεού που μοιάζει με τρεις ήλιους, που φώτισαν όπως οι πυρσοί την Οικουμένη ολόκληρη με τις ακτίνες των θείων δογμάτων, αυτούς που μοιάζουν με  ποτάμια σοφίας, που στάζουν μέλι, αυτούς που έχουν ποτίσει ολόκληρη την Κτίση με τα νερά που μας κάνουν να γνωρίσουμε τον Θεό, τον Μεγάλο Βασίλειο και τον Θεολόγο Γρηγόριο μαζί με τον ένδοξο Ιωάννη, με την γλώσσα που τρέχει χρυσάφι, όλοι όσοι αγαπούμε τους λόγους τους ας συγκεντρωθούμε και ας τους τιμήσουμε με ύμνους, διότι αυτοί παρακαλούν την Αγία Τριάδα για χάρη μας.

Μια υποθετική συνέντευξη από τους Αγίους Τρεις Ιεράρχες

“Τρεις Ιεράρχες & Παιδεία: Έξοδος στη Ζωή”

Μια υποθετική συνέντευξη με τους Αγίους Τρεις Ιεράρχες μέσα από αποσπάσματα των λόγων τους, βασισμένη στο ομότιτλο κείμενο του π. Βασιλείου Θερμού (Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό “Διάβαση”, 35 (2002), σ. 4-14)

Διαβάζουν οι: Βιργινία Ζαβερδινού, Ζωή Ζακυνθινού, Χαράλαμπος Κοντογεώργης, Λουκάς Λάζαρης, Δημήτρης Χαλικιάς. Επιμέλεια: π. Ιωαννίκιος Ζαμπέλης. Η ηχογράφηση έγινε το 2015 στο στούντιο του Ρ/Σ του Ενοριακού Πνευματικού Κέντρου του Ι. Ν. Ευαγγελιστρίας Λευκάδος.

Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, Αρχιεπίσκοπος Καισαρείας της Καππαδοκίας

Γεννήθηκε το 329 από ευσεβείς γονείς, τον Βασίλειο, που καταγόταν από τον Πόντο, και την Εμμέλεια, που καταγόταν από την Καππαδοκία. Έζησε και έδρασε στα χρόνια του βασιλιά Ουάλη, στον οποίο και απέδειξε ότι ο Άρειος ήταν αιρετικός. Σπούδασε πολλές από τις γνωστές, τότε, επιστήμες. Μέχρι και στην Αθήνα έφτασε μαζί με τον φίλο του, Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, για να σπουδάσουν φιλοσοφία.  Το 370 έγινε Αρχιεπίσκοπος στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Εκεί έδωσε πολλούς αγώνες για χάρη της Ορθόδοξης πίστης. Μέχρι και τον ίδιο τον έπαρχο εξέπληξε. Έγραψε πάρα πολλά θεολογικά, φιλοσοφικά και κοινωνικά έργα. Με αυτά, πολέμησε τις δοξασίες των αιρετικών και δίδαξε στο ποίμνιό του την αληθινή πίστη και πώς πρέπει να ζουν οι Χριστιανοί.  Ήταν πράγματι ασκητής.

Κι ακόμη, ήταν εξαιρετικά φιλάνθρωπος και ελεήμων. Με απλοχεριά σκόρπιζε την αγάπη του στους εμπερίστατους συνανθρώπους του. Όχι μονάχα στα λόγια, αλλά και έμπρακτα, υλικά. Ίδρυσε γι’ αυτό την «Βασιλειάδα», δηλαδή μια σειρά από φιλανθρωπικά ιδρύματα –γηροκομεία, ορφανοτροφεία, πτωχοκομεία κ.ά.- που είχαν σκοπό να λιγοστέψουν τον πόνο των ανθρώπων. «Εκοιμήθη» σε μικρή σχετικά ηλικία: μόλις 49 ετών.

Στην οικογένεια του Μεγάλου Βασιλείου ανήκουν άλλοι 8 Άγιοι της Εκκλησίας μας: η γιαγιά του, Μακρίνα, ο πατέρας του, Βασίλειος, η μητέρα του, Εμμέλεια και τα αδέρφια του, Μακρίνα, Γρηγόριος επίσκοπος Νύσσης, Πέτρος, Ναυκράτιος και Θεοσέβεια!

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως

Γεννήθηκε το 329 στην Αριανζό της Καππαδοκίας από ειδωλολάτρες γονείς, τον Γρηγόριο και τη Νόννα. Μετά από τη γέννηση του Γρηγορίου και τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, γίνονται Χριστιανοί και βαπτίζονται.

Τα εγκύκλια γράμματα διδάσκεται στη Ναζιανζό, ενώ τη μέση εκπαίδευση στην Καισάρεια. Εκεί γνωρίζεται με τον συμμαθητή του, Μ. Βασίλειο. Στη συνέχεια, φοιτά κοντά σε φημισμένους δασκάλους της ρητορικής και της φιλοσοφίας και τέλος, στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών.

Επιστρέφοντας στην πατρίδα του, χειροτονείται πρεσβύτερος από τον πατέρα του, που είχε ήδη γίνει επίσκοπος Ναζιανζού. Ο Άγιος προτιμά τη γαλήνη και την ηρεμία και αναχωρεί για ένα ησυχαστήριο στον Πόντο, κοντά στον φίλο του, Βασίλειο. Οι θερμές όμως παρακλήσεις των δικών του, τον κάνουν να επιστρέψει στην πατρίδα του και να τεθεί ξανά στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Μια σειρά θανάτων πληγώνουν την ψυχή του. Πεθαίνουν ο αδελφός του Καισάριος, η αδελφή του Γοργονία, ο πατέρας του και τέλος, η μητέρα του.

Στη συνέχεια πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί, με τον πιο μαχητικό τρόπο υπερασπίζεται την Ορθοδοξία απέναντι στους Αρειανούς. Εκλέγεται Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, όμως σύντομα παραιτείται και αναχωρεί για την πατρίδα του, την Αριανζό, όπου εκοιμήθη ειρηνικά. Άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο με δογματικά, ερμηνευτικά, ηθικά και ασκητικά έργα, επιτάφιους λόγους, ύμνους και ποιήματα. Για την όλη του παρουσία, η Εκκλησία τον ονόμασε «Θεολόγο».

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως

ΙωΓεννήθηκε στην Αντιόχεια από ευσεβείς Χριστιανούς, τον Σεκούνδο και την Ανθούσα. Ευφυής καθώς ήταν διακρίθηκε στις επιστήμες και τα Γράμματα. Ο δάσκαλός του στην Ρητορική, ο ειδωλολάτρης Λιβάνιος, τον προόριζε για διάδοχό του.

Ιδιαίτερα ασχολήθηκε με την μελέτη των Αγίων Γραφών. Όταν ολοκλήρωσε τις σπουδές του και μετά τον θάνατο της μητέρας του, αποφάσισε να αφοσιωθεί στον μοναχικό βίο. Πήγε στην έρημο και επιδόθηκε στην άσκηση και στην προσευχή.

Όταν επέστρεψε στην Αντιόχεια, χειροτονήθηκε διάκονος από τον Πατριάρχη Μελέτιο. Σε έξι χρόνια έγινε πρεσβύτερος και με αίτημα του βασιλιά, του κλήρου και του λαού -παρ’ όλο που ο ίδιος δεν ήθελε- έγινε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Υπήρξε έξοχος ποιμένας, αλλά και ερμηνευτής των ιερών Γραφών. Άφησε ανεκτίμητο συγγραφικό έργο.

Επειδή όμως συγκρούστηκε με την αυτοκράτειρα Ευδοξία, οδηγήθηκε στην εξορία τρεις φορές. Την τελευταία φορά, καθώς δεν άντεχε πλέον τις ταλαιπωρίες και τις κακουχίες της εξορίας, εξεδήμησε προς τον Κύριο, ενώ βρισκόταν στον Κουκουσό της Αρμενίας.

Παράλληλα κείμενα από τους λόγους και τα έργα των Τριών Ιεραρχών

  • Μελετήστε τα παρακάτω κείμενα και παρουσιάστε τα περιληπτικά στα παιδιά, ως χαρακτηριστικά παραδείγματα της σκέψης, της πράξης και του κηρύγματος των Τριών Ιεραρχών.
  • Μπορείτε ακόμη να επιλέξετε κάποιο από αυτά, να το μοιράσετε φωτοτυπημένο, να το διαβάσετε στην ολομέλεια και κατόπιν να το σχολιάσετε/συζητήσετε όλοι μαζί.

Ο Μέγας Βασίλειος για την πλεονεξία

«Εσύ δεν είσαι πλεονέκτης; Εσύ δεν είσαι άρπαγας, εφ’  όσον οικειοποιείσαι και κάνεις δικά σου εκείνα, τα οποία δέχτηκες από τον Θεό για να τα διαχειριστείς ως οικονόμος;  Ή εκείνος μεν που αφαιρεί τα ρούχα από κάποιον και τον αφήνει γυμνό θα ονομαστεί λωποδύτης, εκείνος όμως που δεν ντύνει τον γυμνό, ενώ μπορεί να το κάνει, αξίζει άλλη ονομασία;  Το ψωμί, το οποίο εσύ κατακρατείς, ανήκει στον πεινασμένο. Το ρούχο, το οποίο φυλάς σε αποθήκες, ανήκει στον γυμνό. Το παπούτσι που σαπίζει σ’  εσένα ανήκει στον ξυπόλυτο. Το χρήμα που κρατάς χωμένο στη γη ανήκει σ’  εκείνον που έχει ανάγκη. Επομένως, τόσους αδικείς, όσους θα μπορούσες να ευεργετήσεις».

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος για την ελεημοσύνη

 «Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, τους αυτούς μας με την ελεημοσύνη και ας λευκανθούμε, άλλοι όπως το μαλλί, άλλοι όπως το χιόνι, ανάλογα με την ευσπλαγχνία που θα δείξουμε… Όσο είναι ακόμη καιρός σε αυτή τη ζωή, ας επισκεφθούμε τον Χριστό, ας υπηρετήσουμε τον Χριστό, ας δώσουμε τροφή στον Χριστό, ας ντύσουμε τον Χριστό, ας περιμαζέψουμε στο σπίτι μας τον Χριστό, ας τιμήσουμε τον Χριστό όχι μόνο με το τραπέζι, όπως έκαναν μερικοί, ούτε μόνο με τα αρώματα, όπως έκανε η Μαρία, ούτε μόνο με τον Τάφο, όπως ο Ιωσήφ από την Αριμαθαία, ούτε μόνο με τα αναγκαία για τον ενταφιασμό, όπως ο Νικόδημος, ούτε με χρυσάφι και λιβάνι και σμύρνα, όπως έκαναν οι Μάγοι πριν απ’  αυτούς… Αλλά επειδή ο Κύριος των όλων θέλει να εκδηλώνουμε το έλεος και όχι εξωτερική θυσία και επειδή η ευσπλαγχνία είναι ανώτερη από αναρίθμητα καλοθρεμμένα αρνιά, που προσφέρονται για να θυσιασθούν, ας την προσφέρουμε σε Αυτόν μέσω εκείνων, οι οποίοι έχουν ανάγκη και είναι πεταμένοι σήμερα καταγής, για να μας υποδεχτούν στα αιώνια σκηνώματα, όταν φύγουμε από τον κόσμο αυτό».

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, προστάτης των αδικουμένων

«Όταν ο όχλος της Αντιόχειας καταστρέφει τους βασιλικούς ανδριάντες του Μ. Θεοδοσίου και «οι τα πρώτα φέροντες της πόλεως» εγκαταλείπουν τον λαό ανάστατο και τρομαγμένο για την βέβαιη βασιλική εκδίκηση, ο επίσκοπος (Αντιοχείας) Φλαβιανός σπεύδει στην Κωνσταντινούπολη, επί κεφαλής πρεσβείας, και απευθύνει στον αυτοκράτορα λόγο ικετικό, συνταγμένο από τον Ιωάννη, με αποτέλεσμα να κατευνάσει την οργή του αυτοκράτορα. Παράλληλα, ο Ιωάννης παρέμεινε ως οπισθοφυλακή στην πόλη του, για να ηρεμήσει και να νουθετήσει τον λαό με τους 21 λόγους του « Εις ανδριάντας»…

Αργότερα ο Ιωάννης, ως αρχιεπίσκοπος της Κωνσταντινούπολης πλέον, χρησιμοποιεί τη νέα ποιμαντική του έπαλξη ως πύργο περιφρούρησης των αδύνατων και αδικημένων Χριστιανών· ως άμβωνα διαπρύσιου κηρύγματος εναντίον του άδικου πλουτισμού, της φιλαργυρίας, της ασπλαχνίας και κάθε συμπεριφοράς που απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό και από τον πλησίον· κάθε άθεσμης ενέργειας, που προσβάλλει την Θεία και καταλύει την κοινωνική δικαιοσύνη…

Απερίφραστα δηλώνει ότι «περισσότερο αξίζει απ’ τη ζωή η δικαιοσύνη, διότι είναι η ρίζα της ζωής». Ο ισόβιος μέχρι τέλους αγώνας του για τη δικαιοσύνη, όχι απλώς για την τυπική απονομή, αλλά για την ουσιαστική αποκατάστασή της, αποδεικνύει ότι ο ιερός Πατέρας, ο μεγάλος και απτόητος αυτός αγωνιστής, μιλάει ενσυνείδητα…

Πασίγνωστο το περιστατικό: Γράφει επιστολή στην αυτοκράτειρα Ευδοξία υπέρ της Καλλιτρόπης, της χήρας του πατρικίου Θεογνώστου, ο οποίος πέθανε στην εξορία. Παρακαλεί την αυτοκράτειρα, η οποία κυβερνούσε αντί του άβουλου και κατώτερου των περιστάσεων Αρκαδίου,  να ακυρώσει τη διαταγή κατάσχεσης της κτηματικής περιουσίας του θανόντος πατρικίου και να αποδώσει στη χήρα τον αγρό της.

Ο βιογράφος του, Θεόδωρος Τριμυθούντος περιγράφει το γεγονός: «Συνέβη κάποτε η βασίλισσα να βρεθεί στα κτήματα γύρω από τον βασιλικό αμπελώνα. Ενώ πλησίαζε, μπήκε στο γειτονικό αμπέλι μιας χήρας γυναίκας, είτε εκουσίως είτε ακουσίως και έκοψε ένα σταφύλι. Ισχυρίστηκε τότε: «Μπήκα χωρίς να το γνωρίζω και δεν μπορεί πια να αποδοθεί και πάλι το αμπέλι στην κυρία του. Θα της δώσω όμως άλλο αμπέλι μεγαλύτερο και καλύτερο». Η χήρα όμως δεν το δέχτηκε και προσέφυγε στον Ιωάννη, ζητώντας να μεσολαβήσει ώστε να της επιστραφεί το αμπέλι. Ο αρχιεπίσκοπος πηγαίνει στη βασίλισσα. Της ζητάει να σπλαχνισθεί τη χήρα και να της επιστρέψει το αμπέλι. Εκείνη λέει: είναι νόμος βασιλικός, σε όποιο κτήμα εισέλθουμε και αγγίξουμε τους καρπούς, να μην ανήκει σε άλλον αλλά στους βασιλείς. Αντί γι’ αυτό, η χήρα μπορεί να λάβει όποιο αμπέλι θέλει». Παρά τις ενοχλήσεις του Ιωάννη προς την Ευδοξία, πότε με παρακάλια και πότε με παραβολικές νουθεσίες δεν κατάφερε να της αποσπάσει τον αγρό. Μέχρι που έδωσε εντολή στους φρουρούς της να κλείσουν τις πόρτες των Ανακτόρων στον επίσκοπο. Απτόητος ο γενναίος Ιεράρχης της ανταποδίδει τα ίσα, δίνοντας εντολή στον «άρχοντα της Μεγάλης Εκκλησίας» «όταν έρθει η Ευδοξία στην Εκκλησία, κλείσε μπροστά της τις πόρτες και πες της: “Ο Ιωάννης με πρόσταξε”».

Με αφορμή αυτό «πάλιν Ηρωδιάς μαίνεται, πάλιν ταράττεται…» Ακολουθούν τα δραματικά γεγονότα της πρώτης εξορίας του. Νοιώθοντας την οξύτητα των διωγμών, λίγο πριν αναχωρήσει, μιλάει στα πλήθη, που στέκουν εξαγριωμένα για τον αποχωρισμό από τον πνευματικό πατέρα και υπερασπιστή τους: «Είναι φοβερός ο διωγμός και τρομερή η τρικυμία. Αλλά δε φοβόμαστε μήπως καταποντισθούμε, γιατί είμαστε στηριγμένοι στην πέτρα (τον Χριστό)…»

(Ιωάννης Ζαμπέλης, «Η δικαιοσύνη στο βίο και τον λόγο του ι. Χρυσοστόμου», Ενοριακός Λόγος, Οκτ. – Δεκ. 2008)

Οι Τρεις Ιεράρχες για την αγωγή και την Παιδεία

Υλικό που επεξεργάστηκε η κ. Μαρία Βλάχου, θεολόγος του Μουσικού Σχολείου Λευκάδας

Ερωτήσεις επεξεργασίας:

  1. Γιατί οι Τρεις Ιεράρχες τιμώνται ως προστάτες της Παιδείας; (διότι συνδύασαν την αγία και ασκητική ζωή τους, την άσκηση και την αγάπη για τον Θεό και τον άνθρωπο με την σοφία, την κοσμική γνώση και την συνολική μόρφωση).
  2. Τι σημαίνει ότι είναι προστάτες της Παιδείας και των Γραμμάτων; (Ότι όσοι ασχολούμαστε με τα Γράμματα και αγωνιζόμαστε για την συνεχή μόρφωσή μας, δάσκαλοι και μαθητές, μπορούμε να ζητάμε από τους Τρεις Αγίους Ιεράρχες να μεσολαβούν στον Θεό ώστε να μας φωτίζει και να καθαρίζει το νου και την ψυχή μας, για να τους μοιάσουμε: να προοδεύουμε εξίσου στην αρετή και στην μόρφωση…)
  3. Πολλοί υποστηρίζουν ότι πιστεύουν στον Χριστό και ακολουθούν την Εκκλησία μόνο άνθρωποι απλοϊκοί και αγράμματοι. Συμφωνείτε/ Διαφωνείτε; Συζητήστε. (Οι Τρεις Ιεράρχες, πανεπιστήμονες της εποχής τους, είναι η καλύτερη απάντηση σε όσους επιμένουν να παραβλέπουν ότι πολλά από τα μεγαλύτερα πνεύματα και τους σπουδαιότερους επιστήμονες των χριστιανικών χρόνων ήταν πιστοί Χριστιανοί, ομολογούσαν την ύπαρξη του Θεού και υμνούσαν με το επιστημονικό τους έργο το μεγαλείο του Δημιουργού.)
  4. Πώς οι Τρεις Ιεράρχες συνδύασαν την αγάπη στο Θεό με την αγάπη για τον άνθρωπο; Πώς αξιοποίησαν τις δυνατότητες και τις γνώσεις τους για το καλό των αδελφών τους; (Μ. Βασίλειος: ίδρυσε τη «Βασιλειάδα», στις επιστολές του συμβουλεύει με ιδιαίτερη ευστροφία τους ανθρώπους, δίνει λύσεις στα προβλήματά τους –π.χ. η ιστορία της Βασιλόπιτας. Γρηγόριος Θεολόγος: αγωνίζεται ενάντια στους αιρετικούς και προστατεύει την πίστη του Χριστού από την κακοδοξία, αφήνει στην Εκκλησία σπουδαίους λόγους πανηγυρικούς και ερμηνευτικούς. Ιωάννης Χρυσόστομος: προστατεύει τους φτωχούς και ανίσχυρους από την αυθαιρεσία των Αυτοκρατόρων, ερμηνεύει μεγάλο μέρος της Αγ. Γραφής και μιλάει για κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής).
  5. Και οι Τρεις Ιεράρχες έχουν γράψει κείμενα της Θείας Λειτουργίας. Γνωρίζετε πότε τελείται κάθε μία από αυτές τις Θ. Λειτουργίες; (Του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου: στη μνήμη του, στις 25 Ιανουαρίου. Του Μ. Βασιλείου, 10 φορές τον χρόνο: στη μνήμη του (1 Ιαν.), τις 5 Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής, τις παραμονές Χριστουγέννων και Θεοφανείων, την Μ. Πέμπτη και το Μ. Σάββατο. Του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου: σε όλες τις υπόλοιπες Θ. Λειτουργίες).

Δραστηριότητες:

Η ζωή και το έργο των Τριών Ιεραρχών (για μαθητές Γυμνασίου – Λυκείου)

α. Χωρίζουμε τα παιδιά σε τρεις ομάδες. Καθεμία θα ασχοληθεί με έναν από τους τρεις Πατέρες. Διαλέγουν ελεύθερα με ποιον Ιεράρχη θα ασχοληθεί η κάθε ομάδα. Δίνουμε στις ομάδες από δύο φύλλα: ένα με τις σκόρπιες λέξεις που αναφέρονται στους 3 Ιεράρχες και ένα με τον πίνακα ταξινόμησης (βλ. παρακάτω). Ζητάμε από κάθε ομάδα να βρει τις λέξεις που αναφέρονται στον Ιεράρχη της και να τις τοποθετήσει στα κατάλληλα κελιά του πίνακα.

β. Ζητήστε από κάθε ομάδα να διαλέξει 7 ρήματα και 7 επίθετα, που κατά τη γνώμη τους χαρακτηρίζουν την προσωπικότητα και τη δράση του Αγίου Ιεράρχη της ομάδας. (Αν υπάρχει χρόνος, ζητήστε τους να τα χρησιμοποιήσουν για να γράψουν ένα κείμενο 50-70 λέξεων, δίνοντας και τίτλο στο κείμενό τους). Όταν τελειώσουν την εργασία τους οι ομάδες, θα διαβάσουν τις λέξεις που διάλεξαν ή τα κείμενα που έγραψαν στην ολομέλεια. Στη συνέχεια, συζητείστε όλοι μαζί πού συμφωνείτε, πού διαφωνείτε και γιατί.

Χειροτεχνίες για το Νηπιαγωγείο και πρώτες τάξεις Δημοτικού

Τα quiz των Τριών Ιεραρχών

Τα ερωτηματολόγια δημιούργησαν και επιμελήθηκαν οι μαθητές Γ΄ Γυμνασίου Δημήτρης Ι. Λάζαρης και Λυδία Φ. Βρακατσέλη.